Jet yakıtı krizinin ne kadar süreceğine dair tahminler belirsizliğini sürdürüyor. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, jet yakıtı tedarikinde yaşanabilecek sorunlara karşı hazırlıkların devam ettiğini ancak krizin ne kadar süreyle devam edeceği konusunda kimsenin kesin bir öngörüde bulunamadığını açıkladı. Brüksel’de düzenlenen günlük basın toplantısında, Avrupa’daki jet yakıtı sıkıntısının ciddiyetine vurgu yapan Itkonen, petrol krizi durumlarında veri toplama süreçlerinin standart olmadığını ifade etti.
Itkonen, “Özellikle petrol ürünleri açısından, farklı aktörlerin stok durumları konusunda şeffaflık eksikliği söz konusu” dedi. Ayrıca, jeopolitik istikrarsızlıkların da durumu etkilediğini belirten Itkonen, “AB Komisyonu, üye ülkelerin yakıt durumunu yakından takip ediyor. Krizin başlangıcından bu yana, üye ülkelerle, sektör temsilcileri ve Uluslararası Enerji Ajansı gibi paydaşlarla haftalık toplantılar yapılmakta. Bu hafta da Petrol Koordinasyon Grubu’nun bir toplantısı gerçekleşecek” şeklinde konuştu.
AB içindeki bilgi paylaşım mekanizmasının iyi işlediğini ve ek şeffaflık sağladığını dile getiren Itkonen, ticari ve stratejik yakıt stokları arasındaki farkı da açıklama gereği duydu. Şu anda daha çok ticari jet yakıtı stoklarıyla ilgili bilgi alışverişinin yapıldığını belirten Itkonen, havayolu şirketlerinin bu bilgileri paylaşmak zorunda olmadığını, ancak koordinasyon çalışmalarına katıldıklarını vurguladı.
Itkonen, AB Komisyonu’nun üye ülkelerin ve şirketlerin ne kadar jet yakıtına sahip olduğu konusunda bilgi verme sorumluluğu bulunmadığını ve stratejik petrol stoklarına dair özel sözleşmelere erişimlerinin de olmadığını belirterek, “Sanırım kimse bu durumun ne kadar daha devam edeceğini tahmin edemiyor. Bu nedenle hazırlıklı olmamız gerekiyor” ifadelerini kullandı. Ayrıca, bu hafta hava yollarına yönelik jet yakıtı ile ilgili bir rehberin yayınlanacağını duyurdu.
Orta Doğu’daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sevkiyatların durması, Avrupa’da petrol ve doğal gaz fiyatlarının hızla yükselmesine yol açtı. Gübre fiyatlarının da artış gösterdiği Avrupa’da, jet yakıtı fiyatları geçen yıla göre iki katından fazla yükseldi.
AB rafinerileri, normal koşullarda jet yakıtı tüketiminin %70’ini karşılayabilmekte, kalan kısmı ise özellikle Orta Doğu ve Körfez ülkelerinden temin edilmektedir. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Avrupa’nın yakın zamanda jet yakıtı kıtlığı riskiyle karşılaşabileceği konusunda uyarıda bulunmuştu. Hollanda merkezli havayolu şirketi KLM, artan yakıt maliyetleri nedeniyle Avrupa içindeki 160 uçuşunu iptal edeceğini açıkladı. Benzer şekilde, Alman havayolu şirketi Lufthansa, maliyet baskıları sebebiyle iştiraki CityLine’ın faaliyetlerini durdurma kararı aldı. Lufthansa, ayrıca artan jet yakıtı fiyatları nedeniyle ekim ayına kadar planlanan 20 bin kısa mesafeli uçuşu da iptal etti. Düşük maliyetli havayolu şirketleri Ryanair ve EasyJet ile turizm firması TUI, olumsuz pazar koşulları nedeniyle yıl sonu tahminlerini aşağı yönlü revize etti.
