ABD ve müttefikleri, son dönemde İran ve Rusya’ya yönelik saldırılarında kullanılan insansız hava araçlarının (İHA) parçalarının kaynağını araştırıyor. Çin merkezli teknoloji firmaları, ABD’nin uyguladığı yaptırımları göz ardı ederek, bu ülkelerle İHA üretiminde hayati öneme sahip motorları açıkça pazarlamaya başladı. Washington’un bu ticaret ağına karşı koymakta zorlandığı belirtiliyor; bu durum, modern savaşlarda ucuz ve yüksek miktarda parça sağlamanın stratejik etkisini de gözler önüne seriyor.
5 Mart 2026 tarihinde, ABD ve İsrail ordularının İran hedeflerine yönelik düzenlediği saldırılar sırasında dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Xiamen Victory Technology adlı Çinli bir şirketten, “İran’a yönelik saldırganlık karşısında derin bir şok ve öfke içindeyiz, kalbimiz sizinle” ifadeleriyle bir e-posta yayımlandı. Bu mesajın ardından şirket, Almanya menşeli motorları, tek yönlü saldırı dronlarına güç vermek üzere pazarlamayı önerdi. ABD, bu motorların, İran’ın simgesi haline gelen Şehid 136 İHA’larına güç sağladığını ve bu nedenle satışını uzun süredir yasakladığını belirtiyor.
Rusya’nın da benzer İHA’ları Ukrayna’daki operasyonlarında yoğun olarak kullandığı biliniyor. Bu durum, modern çatışmaların arka planındaki ticari dinamikleri yeniden gözler önüne seriyor. Xiamen Victory Technology, web sitesinde bir Şehid 136 İHA görseli ile “Havacılık Motoru Çözümlerinde Yenilik” sloganıyla ürünlerini açıkça tanıtıyor. Bu durumu, Washington için büyüyen bir hayal kırıklığı olarak nitelendiriliyor. ABD yönetimi, hem sivil hem de askeri amaçlarla kullanılan çift kullanımlı malzemelerin düşman ülkelere ulaşımını engellemekte büyük zorluk yaşıyor.
Çin’in ihracat verileri, yerel firmaların Rusya ve İran’a motorlardan bilgisayar çiplerine kadar birçok malzeme gönderdiğini ortaya koydu. Uzmanlar, ihracatçıların artık yaptırımları aşmak için gönderileri yanlış etiketleme gereği bile duymadığını vurguluyor. Özellikle fiber optik kablo ve lityum iyon pil ihracatındaki ani artışlar, İran’daki askeri üretim takvimleriyle örtüşüyor.
Xiamen Victory Technology’nin yalnızca yabancı dillerde hizmet vermesi, bu üretimin tamamen dış pazardaki savaş taleplerine yönelik olduğunu gösteriyor. Şirketin sahibi Profesör Chen Shuixuan, inovasyon ödülleriyle tanınan bir isim olarak dikkat çekiyor. Ancak ABD, bu teslimatları durdurmakta zorlanıyor. Çin gibi büyük bir ticaret gücüne yaptırım uygulamakta güçlük çeken ABD, bu sevkiyatları engelleyemiyor. İran, ABD’den aldığı ucuz parçalar ile etkili bir savaş yürütmeyi başardı ve Hürmüz Boğazı’nın fiili kontrolünü ele geçirdi. Bu başarı, büyük oranla ucuz İHA’lara atfediliyor. Eski Hazine yetkilisi Kerri Bitsoff, “Maliyet analizini yapmalısınız. 20 saat uçabilen 50 drona sahip olmak yerine sadece iki saat havada kalabilen 100 drona sahip olmayı mı tercih edersiniz?” şeklinde yorumda bulundu.
About the Author
